QuyenNang.comQuyền Năng
Điều khiển nguyên tố

Năng lực điều khiển gió: túi gió của Aeolus, quạt Ba Tiêu, Storm và phong thuật

Gió là năng lực vô hình nhất trong các nguyên tố: từ túi gió của Aeolus, thần gió Fūjin, quạt Ba Tiêu đến Storm và phong thuật trong hoạt hình, kèm giới hạn và an toàn.

Kitesurfer silhouetted against bright afternoon sky on the sea off Mui Ne in Lam Dong, strong wind rippling sand dunes in the foreground, figure far from camera

Điều khiển gió là năng lực làm không khí chuyển động theo ý mình: thổi bay vật, tạo lốc xoáy, nâng mình lên không trung hoặc lặng gió giữa cơn bão. Đây là nguyên tố duy nhất trong nhóm không nhìn thấy được, nên trong truyện và phim, người ta phải vẽ gió qua lá bay, tóc bay, bụi cuốn. Sự vô hình ấy khiến người dùng phong thuật thường được viết là nhân vật tự do, khó nắm bắt.

Bài này đi qua những vị thần gió trong thần thoại, các bảo vật gọi gió trong truyện cổ phương Đông, cách truyện tranh và hoạt hình xây năng lực gió, các giới hạn hay gặp, và vì sao trẻ nhỏ không nên bắt chước nhân vật "cưỡi gió" từ trên cao.

Thần gió trong thần thoại: túi gió, người cha của Hanuman và gió bấc

Trong sử thi Odyssey của Hy Lạp, Aeolus là người giữ các ngọn gió. Ông tặng người anh hùng Odysseus một chiếc túi da nhốt các ngọn gió dữ, chỉ để lại ngọn gió thuận đưa thuyền về quê. Khi quê nhà đã ở trước mắt, thuỷ thủ tò mò tưởng túi chứa vàng bạc, mở ra, và gió ùa ra thổi thuyền ngược về chốn cũ. Câu chuyện là bài học sớm nhất về năng lực gió: sức mạnh lớn nằm trong một chiếc túi, và chỉ một phút thiếu kiên nhẫn là mất tất cả.

Người Hy Lạp còn nhân cách hoá từng hướng gió; Boreas là gió bắc lạnh lẽo, nghe rất gần với "gió bấc" của người Việt. Ở Ấn Độ, Vayu là thần gió, và theo sử thi Ramayana, thần khỉ Hanuman là con của thần gió. Hanuman nhảy vượt biển sang đảo Lanka để tìm hoàng hậu Sita, một trong những cú "bay" nổi tiếng nhất của thần thoại. Ở đây năng lực gió không chỉ là thổi mà là tốc độ và sự nhẹ nhõm được truyền từ cha sang con.

Nhật Bản có Fūjin, thần gió vác túi gió trên vai, thường được vẽ đi cặp với thần sấm Raijin. Hình ảnh túi gió xuất hiện ở cả Hy Lạp lẫn Nhật Bản, hai nền văn hoá cách xa nhau, cho thấy con người ở nhiều nơi cùng hình dung gió là thứ có thể gom lại, cất đi và thả ra. Truyện dân gian Việt thì gắn gió với mưa và nước, như cảnh Thủy Tinh hô mưa gọi gió đánh Sơn Tinh, và với ca dao về gió mùa đông bắc ai cũng thuộc.

Bảo vật gọi gió và cách khắc chế trong Tây Du Ký

Quạt Ba Tiêu. Chiếc quạt của Thiết Phiến Công Chúa không chỉ dập lửa Hỏa Diệm Sơn. Trong lần gặp đầu, nàng quạt một cái khiến Tôn Ngộ Không bay xa tít, không dừng lại được. Năng lực gió ở đây nằm trong một vật báu, ai cầm quạt thì có gió, đúng kiểu sức mạnh từ bảo vật mà truyện cổ phương Đông rất ưa.

Viên thuốc định gió. Ngộ Không không đánh lại được chiếc quạt bằng sức, mà xin được viên Định Phong Đan, ngậm vào thì quạt thế nào cũng đứng vững. Bài học kể chuyện rất rõ: mỗi năng lực có một thứ khắc chế, và người thông minh đi tìm thứ đó thay vì lao vào đối đầu.

Gió làm mờ mắt. Truyện còn có yêu quái thổi thứ gió vàng làm cay mắt, khiến cả Ngộ Không với Hỏa nhãn kim tinh cũng phải lùi. Gió không cần đánh trúng đối thủ; chỉ cần làm đối thủ không nhìn thấy gì là đủ. Đây là cách dùng gió như một chiến thuật gây rối chứ không phải đòn tấn công trực diện.

Điều rút ra cho người đọc hôm nay. Ba chi tiết trên chứa gần đủ các ý mà truyện hiện đại dùng khi viết phong thuật: gió có thể đẩy đi, có thể làm mù, và luôn có cách để đứng vững trước nó. Khi đọc một bộ manga có nhân vật hệ phong, thử tìm xem ba ý ấy được dùng thế nào.

Truyện tranh và hoạt hình: người cưỡi gió và người kiểm soát thời tiết

Storm, tức Ororo Munroe, gia nhập đội X-Men từ năm 1975 và trở thành một trong những nhân vật điều khiển thời tiết nổi tiếng nhất. Nhân vật gọi gió, gọi mưa, gọi cả sét, và bay bằng cách cưỡi trên luồng gió do chính mình tạo ra. Một chi tiết được nhắc nhiều: nhân vật mắc chứng sợ không gian hẹp. Người có thể điều khiển cả bầu trời lại hoảng sợ khi bị nhốt trong phòng kín; giới hạn ấy nằm trong tâm lý chứ không nằm ở sức mạnh.

Phim hoạt hình Avatar: Tiết khí sư cuối cùng xây khí thuật quanh nhân vật Aang, đứa trẻ cuối cùng của các tăng nhân sống trên núi cao. Khí thuật trong phim lấy cảm hứng từ Bát quái chưởng với những bước đi vòng tròn, né tránh hơn là tấn công. Người dùng khí thuật được mô tả là hiền hoà, chuộng tự do, và Aang tìm cách giải quyết xung đột mà không phải làm hại ai. Gió trở thành biểu tượng của sự né tránh bạo lực.

Manga và anime có hệ thống thuộc tính thường xếp gió là hệ của tốc độ và sự sắc bén: lưỡi gió chém, vòng xoáy gió nén lại thành đòn tấn công. Ở đây người viết khai thác một ý gần với khoa học: không khí di chuyển đủ nhanh và đủ mỏng có thể cắt hoặc đẩy rất mạnh. Ba cách tiếp cận cho thấy cùng một nguyên tố có thể mang tính cách khác hẳn nhau tuỳ tác phẩm: nữ thần thời tiết uy nghi, cậu bé tăng nhân hiền lành, hay kiếm sĩ gió sắc lạnh.

Giới hạn của phong thuật: vì sao gió không phải vô địch

Gió có mặt khắp nơi nên rất dễ biến thành năng lực quá mạnh. Các tác phẩm thành công thường gắn cho nó những giới hạn như sau.

Giới hạnLý do trong truyện hoặc ngoài đờiVí dụ cách dùng
Không khí rất nhẹMột mét khối không khí chỉ nặng chừng hơn một kýMuốn hất bay vật nặng cần gió cực mạnh, nhân vật kiệt sức nhanh
Khó ngắm chính xácGió lan rộng, đẩy cả đồng đội lẫn đối thủNhân vật phải học thu hẹp luồng gió
Không gian kín vô hiệuKhông có chỗ cho không khí lưu thôngBị nhốt trong phòng nhỏ, căn hầm là yếu hẳn
Thổi gió vào lửa thì lửa to hơnGió mang thêm ô-xy cho đám cháyĐồng đội lửa và gió phối hợp, hoặc vô tình gây hoạ
Bị bảo vật hay thuốc khắc chếĐịnh Phong Đan trong Tây Du KýĐối thủ thông minh tìm cách đứng vững thay vì đánh trả

Giới hạn "không khí rất nhẹ" là lý do bão lớn mới làm tốc mái nhà: gió phải đạt tốc độ rất cao thì sức đẩy mới đủ mạnh, vì lực của gió tăng nhanh theo tốc độ. Nhân vật muốn bay bằng gió như Storm hay Aang cần một luồng gió dữ dội liên tục dưới chân, và truyện kỹ sẽ cho thấy cái giá của việc duy trì nó.

Gió ngoài đời: từ cánh diều đến cơn bão

Gió là không khí di chuyển từ nơi áp suất cao sang nơi áp suất thấp. Mặt trời nung nóng mặt đất không đều, không khí nóng bốc lên, không khí mát tràn vào thế chỗ, và gió hình thành. Người Việt sống với gió theo mùa: gió mùa đông bắc mang rét về miền Bắc, gió Lào khô nóng ở miền Trung đầu hè, những cơn bão từ biển Đông đổ vào bờ mỗi năm.

Con người "điều khiển gió" bằng những cách rất đời thường: cánh buồm của thuyền đánh cá, cánh diều sáo trên đê làng, cối xay gió, tuabin phát điện trên những cánh đồng ven biển. Không ai ra lệnh được cho gió; người ta chỉ học cách đón gió, xoay buồm, chọn hướng. Có lẽ đây là bài học mà các truyện hay nhất về phong thuật cũng muốn nói: người mạnh không phải người tạo ra gió mà là người hiểu gió.

Bay bằng gió ngoài đời cũng có: dù lượn, khinh khí cầu, chim đại bàng bay lượn trên các luồng khí nóng bốc lên mà gần như không cần vỗ cánh. Tất cả đều cần cánh hoặc túi khí đủ rộng để gió nâng. Một cơ thể người trần không có cánh thì gió đủ mạnh để nâng lên cũng là gió đủ mạnh để quật ngã, và đó là điều phim không bao giờ cho bạn thấy.

Gió tượng trưng cho điều gì trong câu chuyện

Sự thay đổi. Câu "gió đổi chiều" có mặt trong rất nhiều ngôn ngữ. Truyện hay cho một ngọn gió lạ thổi qua làng đúng lúc mọi chuyện sắp đảo lộn, và nhân vật hệ phong thường là người đến rồi đi, mang theo biến cố.

Tin tức và lời nhắn. Ca dao Việt có hình ảnh gửi lời theo gió, và nhiều truyện kỳ ảo cho người điều khiển gió nghe được tiếng nói từ rất xa. Năng lực gió vì thế hay đi kèm khả năng do thám, nghe lén, báo tin, hợp với vai trinh sát trong một nhóm nhân vật.

Thứ vô hình nhưng có thật. Không ai nhìn thấy gió, chỉ thấy lá lay và mặt nước gợn. Người viết mượn ý này cho những nhân vật lặng lẽ, ít người để ý, nhưng thiếu họ thì cả nhóm khựng lại.

Tự do và cái giá của tự do. Gió không có nhà. Nhân vật hệ phong hay khao khát đi xa, ghét bị ràng buộc, và chính điều đó trở thành bài toán khi họ phải ở lại vì người khác.

Dành cho các bạn nhỏ: đừng "cưỡi gió" như trong phim

Nhân vật trong phim nhảy từ mái nhà xuống và lướt đi trên gió, hay cầm chiếc ô mà bay lên trời. Ngoài đời, những cảnh đó là kỹ xảo. Các bạn nhỏ nhớ giúp:

  • Không cầm ô, tấm vải, túi ni lông rồi nhảy từ cao xuống để "bay"; gió không đỡ được người và cú ngã có thể gây chấn thương nặng.
  • Không trèo lên mái nhà, lan can, ban công để đón gió hay thả diều.
  • Thả diều ở bãi đất trống, xa đường dây điện, xa đường có xe chạy.
  • Khi có gió lớn, bão: ở trong nhà, tránh xa cửa kính, không ra đường nhặt cành cây hay xem nước dâng.
  • Sau bão, cẩn thận với cây đổ, dây điện đứt, mái tôn bay; báo người lớn thay vì tự lại gần.

Nếu con thích nhân vật phong thuật, có thể cùng con làm chong chóng giấy, thả diều ở nơi an toàn, quan sát lá cây để đoán hướng gió. Trẻ sẽ hiểu rằng người "điều khiển gió" giỏi nhất ngoài đời là người biết đọc gió.

Câu hỏi thường gặp

Năng lực điều khiển gió tiếng Anh gọi là gì?

Tiếng Anh thường gọi là aerokinesis hoặc wind manipulation; phim hoạt hình Avatar dùng từ airbending. Bản dịch tiếng Việt hay dùng phong thuật, khí thuật hoặc điều khiển gió, tuỳ cách gọi của từng tác phẩm và người dịch.

Túi gió của Aeolus trong thần thoại Hy Lạp là gì?

Theo sử thi Odyssey, Aeolus nhốt các ngọn gió dữ trong một chiếc túi da tặng Odysseus để thuyền về quê thuận buồm. Thuỷ thủ tò mò mở túi khi sắp tới nơi, gió thoát ra thổi thuyền đi xa. Câu chuyện thường được kể như bài học về lòng tò mò và sự kiên nhẫn.

Hanuman có liên quan gì đến thần gió?

Trong sử thi Ramayana của Ấn Độ, thần khỉ Hanuman được kể là con của thần gió Vayu. Hanuman nổi tiếng với cú nhảy vượt biển sang đảo Lanka. Khi kể về nhân vật này nên giữ giọng tôn trọng vì Hanuman được thờ kính ở nhiều nơi.

Storm trong X-Men điều khiển những gì?

Storm là nhân vật điều khiển thời tiết: gió, mưa, sương mù và cả sét, đồng thời bay bằng cách cưỡi luồng gió. Nhân vật ra mắt cùng đội X-Men mới năm 1975 và nổi tiếng với chi tiết mắc chứng sợ không gian hẹp.

Con người có thể bay bằng gió không?

Không thể bay bằng cơ thể trần. Con người chỉ bay nhờ gió khi có cánh hoặc bề mặt đủ rộng như dù lượn, khinh khí cầu, tàu lượn, kèm huấn luyện và thiết bị an toàn. Nhảy từ cao với ô hay tấm vải rất nguy hiểm.

Vì sao thổi gió vào lửa lại làm lửa cháy to hơn?

Vì lửa cần ô-xy để cháy, và gió mang thêm không khí tươi đến đám cháy. Đó là lý do bếp than được quạt cho đỏ, và cũng là lý do cháy rừng lan rất nhanh khi có gió lớn. Gió quá mạnh có thể thổi tắt ngọn lửa nhỏ nhưng làm đám cháy lớn thêm dữ dội.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138