QuyenNang.comQuyền Năng
Điều khiển nguyên tố

Năng lực điều khiển ánh sáng: Amaterasu, Hậu Nghệ, Green Lantern và quang thuật

Điều khiển ánh sáng bắt nguồn từ các vị thần mặt trời, được truyện tranh và anime dựng thành quang thuật; giới hạn của tia sáng, góc khoa học, vì sao không nhìn mặt trời.

Two silhouetted figures standing on a hilltop in Gia Lai watching sunbeams break through dark clouds over tea fields at dawn, wide shot, golden rays

Điều khiển ánh sáng là năng lực tạo ra, uốn, tập trung hay dập tắt ánh sáng: phát chói làm mù đối thủ, bắn tia nóng, dựng vật thể bằng ánh sáng, có khi còn di chuyển nhanh như chính tia sáng. Trong mọi nguyên tố, ánh sáng là thứ gần với khái niệm thiện nhất. Gần như nền văn hoá nào cũng đặt mặt trời ở trung tâm, và nhân vật mang ánh sáng thường được giao vai người dẫn đường, người chữa lành, người xua tan bóng tối.

Bài này đi qua những vị thần mặt trời trong thần thoại châu Á và thế giới, cách truyện tranh, manga dựng quang thuật, những giới hạn đến từ chính bản chất của tia sáng, góc khoa học về sinh vật tự phát sáng và cánh buồm đẩy bằng ánh sáng. Cuối bài là những điều các bạn nhỏ cần biết để bảo vệ đôi mắt.

Mặt trời trong thần thoại: nữ thần trốn vào hang và người bắn rụng chín mặt trời

Thần thoại Nhật Bản kể về Amaterasu, nữ thần mặt trời. Theo các bản kể phổ biến, vì giận người em trai gây chuyện, nữ thần trốn vào một hang đá và lấy tảng đá chặn cửa. Cả thế gian chìm trong bóng tối, mùa màng ngừng lại. Các vị thần khác phải bày một buổi lễ ồn ào, có người nhảy múa trước cửa hang, có tấm gương treo sẵn, khiến Amaterasu tò mò hé cửa nhìn ra, và ánh sáng trở lại. Câu chuyện cho thấy quyền năng ánh sáng gắn chặt với cảm xúc của người mang nó: nữ thần buồn thì thế giới tối.

Thần thoại Trung Hoa, quen thuộc với nhiều người Việt, kể thuở xưa trời có mười mặt trời cùng mọc, cây cỏ cháy khô, sông hồ cạn nước. Người cung thủ Hậu Nghệ giương cung bắn rụng chín mặt trời, chỉ để lại một. Truyện có nhiều dị bản và gắn tiếp với chuyện Hằng Nga bay lên cung trăng. Điều đáng chú ý là ánh sáng ở đây không chỉ tốt: quá nhiều ánh sáng cũng là thảm hoạ. Một số dân tộc thiểu số ở Việt Nam và nhiều vùng Đông Nam Á cũng lưu truyền những truyện kể có mô típ trời nhiều mặt trời và người bắn bớt đi, mỗi nơi một dị bản.

Ở Ai Cập, thần mặt trời Ra được hình dung đi thuyền qua bầu trời ban ngày và qua cõi âm vào ban đêm. Ấn Độ có Surya cưỡi cỗ xe bảy ngựa, Hy Lạp có Helios và về sau Apollo được gắn với ánh sáng. Rất ít vị thần trong số này "bắn tia sáng"; quyền năng của họ là giữ cho ngày đêm vận hành đúng nhịp.

Truyện tranh và manga: bốn cách dùng ánh sáng làm năng lực

Ánh sáng thành vật thể. Chiếc nhẫn của các Green Lantern trong truyện tranh DC tạo ra những vật thể bằng ánh sáng xanh: búa, khiên, cầu, cả một chiếc máy bay, giới hạn chỉ ở trí tưởng tượng và ý chí của người đeo. Cách kể này biến ánh sáng từ thứ để nhìn thành thứ để chạm, và gắn sức mạnh với tinh thần chứ không với cơ bắp.

Ánh sáng là tốc độ. Trong One Piece, đô đốc Kizaru biến cơ thể thành ánh sáng, di chuyển và tung cước với tốc độ ánh sáng, bắn tia từ đầu ngón tay. Năng lực này khai thác điều ai cũng biết: không gì nhanh hơn ánh sáng. Cái khó của người viết là làm sao một nhân vật như vậy vẫn có thể bị chặn lại.

Đổi năng lượng khác thành ánh sáng. Dazzler của Marvel biến âm thanh thành những luồng sáng chói, càng nhiều tiếng nhạc càng mạnh. Đây là kiểu năng lực có điều kiện rõ ràng: im lặng thì yếu, sân khấu ồn ào thì mạnh.

Ánh sáng thanh tẩy. Trong nhiều truyện kỳ ảo và anime về thế lực tối, ánh sáng được dùng để xua tà, chữa thương, phá lời nguyền. Nhân vật hệ quang ở đây thường là người hỗ trợ, đứng sau đồng đội, hiếm khi xông lên đầu.

Giới hạn của quang thuật: những gì tia sáng không làm được

Ánh sáng có những đặc tính rất cứng mà người viết có thể dùng làm giới hạn. Bảng dưới đặt cạnh nhau đặc tính thật và cách truyện khai thác.

Đặc tính của ánh sángÝ nghĩa thực tếCách dùng làm giới hạn trong truyện
Đi rất nhanh, khoảng ba trăm nghìn ki-lô-mét mỗi giâyMắt và não người không kịp phản ứng ở tốc độ ấyNhân vật "đi bằng ánh sáng" khó dừng đúng chỗ, dễ đâm vào vật cản
Đi theo đường thẳng, bị gương phản xạGương, mặt nước, kính đổi hướng tia sángĐối thủ dùng gương bật tia ngược lại
Không có khối lượng nghỉ, đẩy rất yếuÁnh sáng mặt trời đẩy lên một tấm buồm cực nhẹĐòn ánh sáng làm mù, làm bỏng nhưng khó đẩy ngã
Tập trung thì nóngKính lúp gom nắng đốt được giấyTia sáng mạnh gây bỏng cho cả người dùng nếu không kiểm soát
Cần nguồn sángKhông có ánh sáng thì không có gì để điều khiểnNhân vật yếu đi vào ban đêm, trong hang, dưới lòng đất
Chói cả mắt mìnhĐèn quá sáng làm mù tạm thời mọi người xung quanhĐồng đội cũng bị loá, phải phối hợp nhắm mắt

Giới hạn "đẩy rất yếu" là chỗ hay bị phim làm sai nhất. Một vật thể bằng ánh sáng thuần tuý sẽ không chặn được nắm đấm, vì ánh sáng gần như không có sức đẩy. Đó là lý do các tác phẩm như Green Lantern phải nói rõ vật thể được tạo từ một thứ năng lượng đặc biệt chứ không phải ánh sáng bình thường. Khi tự viết truyện, nói rõ điều này từ đầu sẽ giúp người đọc tin vào thế giới của bạn.

Ánh sáng ngoài đời: đom đóm, cánh buồm mặt trời và tia laser

Tự nhiên có những "người điều khiển ánh sáng" thật sự. Đom đóm lập loè trên ruộng lúa những đêm hè phát sáng nhờ một phản ứng hoá học trong cơ thể, gần như không toả nhiệt, nên được gọi là ánh sáng lạnh. Dưới đáy biển sâu, nơi ánh mặt trời không chạm tới, nhiều loài cá, mực, sứa tự phát sáng để dụ mồi, tìm bạn hoặc lẩn tránh kẻ săn mồi. Có cả nấm phát sáng trên thân gỗ mục trong rừng ẩm. Đây là năng lực ánh sáng có thật duy nhất trong thế giới sinh vật, và nó dùng để giao tiếp chứ không để chiến đấu.

Con người dùng ánh sáng theo những cách mà thần thoại không tưởng tượng nổi. Tia laser cắt được thép, đọc đĩa, đo khoảng cách tới mặt trăng, và được dùng trong phẫu thuật mắt. Năm 2010, Nhật Bản phóng một con tàu thử nghiệm mang cánh buồm mỏng giương ra trong không gian và được ánh sáng mặt trời đẩy đi, chứng minh rằng ánh sáng có sức đẩy thật, chỉ là cực nhỏ, phải tích luỹ qua thời gian rất dài.

Uốn cong ánh sáng để làm một vật biến mất là câu chuyện riêng của năng lực tàng hình, với những siêu vật liệu đang được thử nghiệm trong phòng thí nghiệm. Còn một con người tự phát ra ánh sáng chói hay bắn tia từ tay thì không có cơ sở nào: cơ thể người phát ra một lượng ánh sáng cực yếu, mắt thường hoàn toàn không thấy.

Ánh sáng tượng trưng cho điều gì, và vì sao nhân vật ánh sáng khó viết

Ánh sáng là biểu tượng của sự hiểu biết, sự thật và hy vọng. Tiếng Việt có những cách nói như "sáng mắt ra", "đưa ra ánh sáng", "ánh sáng cuối đường hầm". Nhân vật mang năng lực ánh sáng vì thế dễ bị viết thành người hoàn hảo, luôn đúng, luôn tốt. Đó là cái bẫy lớn nhất của nguyên tố này: một nhân vật không có vết nứt nào thì người đọc khó thương.

Các tác phẩm tinh ý thường lật ý tưởng ấy lại. Ánh sáng quá mạnh cũng làm mù, như mười mặt trời thiêu đốt mặt đất trước khi Hậu Nghệ giương cung. Một nhân vật quá tin vào "chính nghĩa" của mình có thể trở nên cứng nhắc, không chấp nhận sắc xám nào. Kizaru trong One Piece là ví dụ thú vị: nhân vật mang ánh sáng nhưng đứng ở phía đối đầu nhân vật chính, thái độ lơ đễnh, không hề là hình mẫu đạo đức.

Một cách khác là cho ánh sáng một cái giá rõ ràng. Mỗi lần phát sáng mạnh, nhân vật mất dần thị lực của chính mình, hoặc phải hút ánh sáng từ xung quanh khiến cả khu vực tối đi. Khi ánh sáng có giá, mỗi lần dùng nó trở thành một lựa chọn, và lựa chọn mới là thứ làm nên nhân vật.

Những cách dùng ánh sáng mà truyện hay vẽ

Làm loá. Đòn đơn giản và thực tế nhất. Một luồng sáng đột ngột khiến đối thủ mất thị lực vài giây, đủ để rút lui hoặc đổi thế trận. Đây cũng là đòn gần với đời thật nhất, vì đèn quá sáng chiếu thẳng vào mắt đúng là gây loá tạm thời.

Ảo ảnh. Thứ ta thấy chỉ là ánh sáng đến được mắt mình, nên người điều khiển ánh sáng có thể vẽ ra hình ảnh giả: một bức tường không có thật, một bản sao của chính mình. Nhánh này gần với năng lực tạo ảo giác nhưng dựa trên vật lý chứ không dựa trên tâm trí.

Truyền tin. Ngọn hải đăng, đèn tín hiệu giữa các con tàu, lửa hiệu trên tường thành thời xưa đều là cách dùng ánh sáng để báo tin từ xa. Nhân vật quang thuật làm trinh sát, đánh tín hiệu cho cả đội là một vai rất hợp lý.

Nuôi sống. Cây cối cần ánh sáng để quang hợp. Một số truyện cho nhân vật ánh sáng khả năng làm cây cối hồi sinh, sưởi ấm người bị lạnh, giữ cho làng mạc qua mùa đông dài. Đây là mặt hiền nhất và cũng ít được khai thác nhất của nguyên tố này.

Dành cho các bạn nhỏ: bảo vệ đôi mắt trước ánh sáng mạnh

Nhân vật trong truyện nhìn thẳng vào mặt trời hay cầm tia sáng trong tay. Đôi mắt thật của các bạn nhỏ thì cần được giữ gìn. Phụ huynh nên cùng con nhớ các điều sau:

  • Không nhìn thẳng vào mặt trời, kể cả lúc nhật thực hay qua kính râm thông thường; ánh nắng có thể làm tổn thương võng mạc mà lúc đầu không thấy đau.
  • Không chiếu bút laser vào mắt người, vào động vật, vào xe cộ hay lên trời về phía máy bay; việc chiếu laser vào máy bay rất nguy hiểm và bị cấm ở nhiều nơi.
  • Không dùng kính lúp gom nắng đốt giấy, lá khô hay chiếu lên da; đó là cách gây cháy và bỏng rất nhanh.
  • Không nhìn gần, nhìn lâu vào đèn pha, đèn sân khấu hay đèn hàn; thợ hàn phải đeo mặt nạ chuyên dụng là có lý do.
  • Muốn thử làm người điều khiển ánh sáng, hãy dùng một chiếc gương nhỏ hắt nắng lên bức tường trong sân, hoặc chiếu đèn pin qua cốc nước để xem tia sáng bị bẻ cong thế nào.

Nếu sau khi nhìn vào nguồn sáng mạnh mà trẻ thấy một đốm mờ không biến mất, nhìn méo hay đau mắt, cần đưa trẻ đi khám mắt sớm. Ánh sáng trong truyện là phép màu, còn ánh sáng ngoài đời là thứ năng lượng rất thật.

Câu hỏi thường gặp

Năng lực điều khiển ánh sáng tiếng Anh gọi là gì?

Tiếng Anh thường gọi là light manipulation hoặc photokinesis, trong đó photo chỉ ánh sáng. Bản dịch truyện tiếng Việt hay dùng quang thuật, quang hệ, điều khiển ánh sáng; một số bản dịch manga dùng thêm chữ quang độn.

Vì sao Amaterasu trốn vào hang đá?

Theo thần thoại Nhật Bản, nữ thần mặt trời Amaterasu giận vì những việc làm quá đáng của người em trai nên vào hang đá và chặn cửa. Thế gian chìm trong bóng tối cho tới khi các vị thần khác bày lễ hội trước cửa hang khiến nữ thần tò mò bước ra.

Hậu Nghệ bắn mặt trời là truyện của Việt Nam hay Trung Quốc?

Hậu Nghệ là nhân vật thần thoại Trung Hoa, được nhiều người Việt biết qua truyện kể và chuyện Hằng Nga. Một số dân tộc thiểu số ở Việt Nam và Đông Nam Á có truyện kể riêng với mô típ trời có nhiều mặt trời và người bắn bớt, mỗi nơi một dị bản.

Con người có thể di chuyển nhanh như ánh sáng không?

Không. Theo vật lý hiện đại, vật có khối lượng không thể đạt tới tốc độ ánh sáng vì cần năng lượng lớn vô hạn. Những tàu vũ trụ nhanh nhất do con người chế tạo vẫn chậm hơn ánh sáng rất nhiều lần.

Đom đóm phát sáng bằng cách nào?

Đom đóm có một bộ phận ở bụng nơi diễn ra phản ứng hoá học giữa một số chất với ô-xy, tạo ra ánh sáng mà gần như không toả nhiệt. Ánh sáng này dùng để tìm bạn đời, mỗi loài có kiểu nhấp nháy riêng.

Nhìn nhật thực bằng mắt thường có sao không?

Rất nguy hiểm. Khi mặt trời bị che một phần, ánh sáng vẫn đủ mạnh để làm tổn thương võng mạc, và mắt không thấy đau nên dễ nhìn lâu. Muốn xem nhật thực phải dùng kính lọc chuyên dụng đạt chuẩn hoặc cách chiếu hình qua lỗ nhỏ lên tờ giấy.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138